حسابرس در برابرِ چند گروه مسئول است: صاحب‌کار (سازمانِ موردِ رسیدگی)، سهام‌داران و اشخاصِ ثالثی مثلِ بانک‌ها و سرمایه‌گذارانی که بر اساسِ گزارشِ حسابرسی تصمیم می‌گیرند. غفلت یا سهل‌انگاریِ حسابرس می‌تواند به مسئولیتِ حقوقی بینجامد.
عواملِ افزایش‌دهنده‌یِ ریسکِ تحریف
- خطرِ ذاتی: احتمالِ وجودِ تحریف پیش از درنظرگرفتنِ هر کنترلی؛ مثلاً حساب‌هایِ برآوردی (ذخیره‌یِ مطالباتِ مشکوک) ذاتاً پرریسک‌ترند
- خطرِ کنترل: احتمالِ اینکه کنترل‌هایِ داخلیِ سازمان نتوانند تحریف را پیشگیری یا کشف کنند
- خطرِ عدمِ کشف: احتمالِ اینکه رویه‌هایِ حسابرس، خودِ تحریف را کشف نکنند
واکنش به احتمالِ تحریف
| گام | اقدامِ مدیرِ حسابرسی |
|---|---|
| ۱ | گسترشِ حجمِ نمونه در حسابِ مشکوک |
| ۲ | افزودنِ آزمون‌هایِ محتواییِ اضافی |
| ۳ | مذاکره با مدیریتِ صاحب‌کار و مستندسازیِ نتیجه |
| ۴ | در صورتِ لزوم، تعدیلِ نوعِ گزارشِ حسابرسی |
مثال: بانکی بر اساسِ گزارشِ «مقبولِ» حسابرسی، وامِ ۵ میلیارد‌ریالی به شرکتی می‌دهد. اگر بعداً مشخص شود دارایی‌ها ۲ میلیارد ریال کمتر از رقمِ گزارش‌شده بوده و حسابرس در رسیدگی سهل‌انگاری کرده، بانک به‌عنوانِ «شخصِ ثالث» می‌تواند علیهِ مؤسسه‌یِ حسابرسی طرحِ دعوی کند.