در بازارِ کریپتو که نوسانِ روزانه‌یِ ۵ تا ۱۰ درصد برایِ بیت‌کوین یا اتریوم چیزِ غیرِعادی‌ای نیست، یک دسته از ارزهایِ دیجیتال دقیقاً برایِ حلِ این مشکل طراحی شده‌اند: استیبل‌کوین‌ها (Stablecoins) — ارزهایی که قیمتشان عمداً به یک دارایی باثبات (معمولاً دلارِ آمریکا) میخکوب می‌شود.
۱) استیبل‌کوین چرا اصلاً لازم است
وقتی یک معامله‌گر می‌خواهد موقتاً از بازار خارج شود، بدونِ اینکه واقعاً پولش را از صرافیِ کریپتو به حسابِ بانکی برگرداند (کاری که می‌تواند روزها طول بکشد و کارمزد داشته باشد)، به یک دارایی نیاز دارد که هم داخلِ اکوسیستمِ کریپتو بماند و هم ارزشش ثابت باشد. استیبل‌کوین دقیقاً همین نقش را بازی می‌کند — و به همین دلیل، بیشترِ جفت‌ارزهایِ معاملاتی در صرافی‌ها (مثلِ BTC/USDT) رویِ یک استیبل‌کوین ساخته شده‌اند، نه دلارِ واقعی.
۲) سه روشِ متفاوت برایِ ثابت‌نگه‌داشتنِ قیمت
پشتوانه‌یِ فیات (Fiat-Collateralized): به ازایِ هر واحد استیبل‌کوینِ منتشرشده، یک دلارِ واقعی (یا معادلِ آن در اوراقِ کوتاه‌مدتِ خزانه‌داری) در یک حسابِ بانکی نگه‌داری می‌شود. تتر (USDT) و USD Coin (USDC) نمونه‌هایِ اصلیِ این دسته‌اند. نقطه‌ضعف: کاربر باید به شفافیتِ گزارش‌هایِ ذخایرِ شرکتِ منتشرکننده اعتماد کند.
پشتوانه‌یِ کریپتو (Crypto-Collateralized): به‌جایِ دلارِ واقعی، با مقدارِ بیشتری ارزِ دیجیتالِ دیگر (مثلاً اتریوم) به‌عنوانِ وثیقه پشتیبانی می‌شود — معمولاً بیش از ارزشِ اسمی (مثلاً ۱۵۰ دلار وثیقه برایِ ۱۰۰ دلار استیبل‌کوین) تا نوسانِ قیمتِ خودِ وثیقه را جبران کند. DAI نمونه‌یِ اصلیِ این دسته است.
الگوریتمی (بدونِ وثیقه): به‌جایِ وثیقه‌گذاری، یک الگوریتم عرضه‌یِ سکه را خودکار زیاد یا کم می‌کند تا قیمت را نزدیکِ ۱ دلار نگه دارد. این روش در نظریه ساده به نظر می‌رسد، اما در عمل شکننده‌ترین نوع بوده است.
۳) وقتی استیبل‌کوین دیگر «استیبل» نماند
در مِیِ ۲۰۲۲، استیبل‌کوینِ الگوریتمیِ TerraUSD (UST) — که با سازوکاری پیچیده و بدونِ پشتوانه‌یِ واقعی سعی می‌کرد قیمتش را ثابت نگه دارد — در عرضِ چند روز کاملاً از پیوندِ ۱دلاری‌اش جدا شد و ارزشش تقریباً به صفر رسید؛ رویدادی که حدودِ ۴۰ میلیارد دلار ارزش را از بین برد و یکی از بزرگ‌ترین فروپاشی‌هایِ تاریخِ کریپتو محسوب می‌شود. این اتفاق نشان داد استیبل‌کوینِ بدونِ پشتوانه‌یِ واقعی، هرچقدر هم طراحیِ الگوریتمی‌اش پیچیده باشد، در برابرِ یک موجِ فروشِ بزرگ و هم‌زمان می‌تواند به‌طورِ کامل بشکند.
جمع‌بندی و نکاتِ عملی
- قبل از نگه‌داریِ مقدارِ زیاد در یک استیبل‌کوین، نوعِ پشتوانه‌اش را بدانید — «استیبل» بودنِ اسم، تضمینِ ثباتِ واقعی نیست.
- گزارش‌هایِ شفافیتِ ذخایر (Attestation/Audit) ناشرِ استیبل‌کوینِ فیاتی را بررسی کنید — همه‌یِ ناشران در این زمینه یکسان شفاف نیستند.
- استیبل‌کوینِ الگوریتمیِ بدونِ پشتوانه‌یِ واقعی را با احتیاطِ بیشتری ببینید — تاریخچه‌یِ این دسته، ریسکِ ساختاریِ بالاتری نسبت به دو نوعِ دیگر نشان داده است.
