در این درس با «الگوهای کندل استیک» (Candlestick Patterns) آشنا می‌شوید؛ آرایش‌های تکرارشونده‌ی یک یا چند کندل که روانشناسی لحظه‌ای بازار (نبرد خریداران و فروشندگان) را نشان می‌دهند و می‌توانند نشانه‌ای از ادامه یا برگشت روند باشند. پیش از ورود به الگوها، یک مرور کوتاه بر ساختار کندل و شکل‌گیری قیمت داریم.
آناتومی یک کندل
هر کندل ژاپنی از چهار قیمت کلیدی تشکیل شده: Open (قیمت باز شدن)، Close (قیمت بسته شدن)، High (بالاترین قیمت) و Low (پایین‌ترین قیمت). فاصله‌ی بین Open و Close «بدنه» (Body) و خطوط بالا و پایین بدنه «سایه» (Shadow/Wick) نامیده می‌شود. کندل آبی (صعودی) یعنی قیمت بالاتر از باز شدن بسته شده و کندل قرمز (نزولی) یعنی قیمت پایین‌تر از باز شدن بسته شده است.
شکل‌گیری کندل با عرضه و تقاضا
رنگ و شکل هر کندل نتیجه‌ی مستقیم نبرد بین عرضه (فروشنده) و تقاضا (خریدار) در آن بازه‌ی زمانی است. هرجا خط عرضه و تقاضا یکدیگر را قطع کنند، قیمت به یک «نقطه تعادل» می‌رسد؛ نوسان قیمت در طول کندل حاصل جابه‌جایی مداوم این نقطه‌ی تعادل بین کف و سقف بازه است.
انواع نمودار قیمت
نمودار کندل استیک (Candlestick) تنها یکی از چند روش نمایش قیمت است؛ نمودار خطی (Line)، میله‌ای (Bar)، نقطه و رقم (Point & Figure)، هیکن آشی (Heikin-Ashi) و لگاریتمی (Logarithmic) از دیگر انواع رایج نمودار قیمت هستند. کندل استیک به‌دلیل نمایش هم‌زمان چهار قیمت کلیدی و خوانایی بالا، پرکاربردترین نوع در تحلیل تکنیکال است.
الگوهای کندلی در سه دسته‌ی کلی بررسی می‌شوند: الگوهای صعودی (بازگشتی از کف روند نزولی)، الگوهای نزولی (بازگشتی از سقف روند صعودی) و الگوهای ادامه‌دهنده (تأییدی بر تداوم روند جاری پس از یک وقفه‌ی کوتاه).
۱) الگوهای صعودی (بازگشتی)
این الگوها معمولاً در انتهای یک روند نزولی ظاهر می‌شوند و نشانه‌ای از تضعیف فروشندگان و احتمال بازگشت قیمت به سمت بالا هستند.
Bullish Engulfing — الگوی انگولفینگ صعودی
یک کندل نزولی کوچک و سپس یک کندل صعودی بزرگ که بدنه‌ی کندل قبلی را کاملاً در بر می‌گیرد؛ نشانه‌ی قوی از بازگشت روند به سمت صعود.
Hammer — الگوی چکش
بدنه‌ی کوچک در بالا، سایه‌ی پایینی بلند (حداقل ۲ برابر بدنه) و سایه‌ی بالایی بسیار کوتاه یا بدون سایه؛ در انتهای روند نزولی نشان‌دهنده‌ی بازگشت قدرت خریداران است.
Inverted Hammer — الگوی چکش معکوس
بدنه‌ی کوچک در پایین و سایه‌ی بالایی بلند؛ نشان‌دهنده‌ی رد شدن قیمت‌های بالاتر و فشار خرید اولیه در انتهای روند نزولی است.
Morning Star — الگوی ستاره صبحگاهی
سه کندل: یک کندل نزولی قوی، یک کندل کوچک (ستاره) و یک کندل صعودی قوی که تا میانه‌ی کندل اول بازمی‌گردد؛ یکی از معتبرترین الگوهای بازگشتی صعودی.
Piercing Line — الگوی خط نفوذی
کندل نزولی بزرگ و سپس کندل صعودی که بالاتر از نصف بدنه‌ی کندل اول بسته می‌شود؛ نشانه‌ی قدرت خریداران و احتمال تغییر روند از نزولی به صعودی.
Dragonfly Doji — الگوی دوجی سنجاقک
Open و Close تقریباً برابر و در بالای کندل قرار دارند و سایه‌ی پایینی بلند است؛ نشان‌دهنده‌ی رد شدن قیمت‌های پایین‌تر توسط خریداران در کف یک روند نزولی.
۲) الگوهای نزولی (بازگشتی)
این الگوها معمولاً در انتهای یک روند صعودی ظاهر می‌شوند و نشانه‌ای از تضعیف خریداران و احتمال بازگشت قیمت به سمت پایین هستند.
Bearish Engulfing — الگوی انگولفینگ نزولی
یک کندل صعودی کوچک و سپس یک کندل نزولی بزرگ که بدنه‌ی کندل قبلی را کاملاً می‌پوشاند؛ از قوی‌ترین الگوهای بازگشتی نزولی، به‌ویژه در سقف‌های قیمتی و نواحی مقاومت.
Bearish Harami — الگوی هارامی نزولی
یک کندل صعودی قوی و سپس یک کندل نزولی کوچک‌تر که کاملاً داخل بدنه‌ی کندل اول بسته می‌شود؛ نشان‌دهنده‌ی ضعف خریداران و هشدار تغییر روند از صعودی به نزولی.
Dark Cloud Cover — الگوی ابر سیاه
کندل صعودی قوی و سپس کندلی نزولی که بالاتر از سقف کندل اول باز شده اما پایین‌تر از نصف بدنه‌ی آن بسته می‌شود؛ هشدار تغییر روند از صعودی به نزولی.
Evening Star — الگوی ستاره شامگاهی
سه کندل: یک کندل صعودی قوی، یک کندل کوچک (ستاره) و یک کندل نزولی قوی که داخل بدنه‌ی کندل اول بسته می‌شود؛ نسخه‌ی نزولی و معکوس ستاره صبحگاهی.
Hanging Man — الگوی مرد به‌دار آویخته
بدنه‌ی کوچک در بالا و سایه‌ی پایینی بلند، دقیقاً شبیه چکش اما در انتهای یک روند صعودی؛ هشدار ورود فروشندگان به بازار و احتمال شروع روند نزولی.
Shooting Star — الگوی ستاره دنباله‌دار
بدنه‌ی کوچک در پایین و سایه‌ی بالایی بلند؛ قیمت ابتدا با قدرت بالا رفته اما فروشندگان قیمت را تا نزدیکی باز شدن پایین آورده‌اند — نشانه‌ای از ضعف خریداران در سقف.
Three Black Crows — الگوی سه کلاغ سیاه
سه کندل نزولی قوی و پیاپی که هرکدام پایین‌تر از کندل قبلی باز و بسته می‌شوند؛ نشانه‌ی شروع یک روند نزولی قوی و تسلط کامل فروشندگان بر بازار.
Gravestone Doji — الگوی دوجی سنگ قبر
Open و Close تقریباً برابر و در پایین کندل قرار دارند و سایه‌ی بالایی بلند است؛ نشان‌دهنده‌ی فشار فروش شدید در سطوح بالاتر و تسلط فروشندگان در پایان دوره.
Tweezer Top — الگوی سقف موچینی
دو کندل که سقف هر دو تقریباً در یک سطح قرار دارد: کندل اول صعودی قوی و کندل دوم نزولی با سقفی برابر؛ نشانه‌ی ضعف خریداران در یک سطح مقاومت کلیدی.
۳) الگوهای ادامه‌دهنده
این الگوها معمولاً در میانه‌ی یک روند صعودی یا نزولی، پس از یک وقفه یا اصلاح کوتاه‌مدت شکل می‌گیرند و نشان می‌دهند روند غالب بازار همچنان ادامه دارد.
Rising Three Methods — الگوی سه روش صعودی
یک کندل صعودی بزرگ، سه کندل نزولی کوچک در محدوده‌ی بدنه‌ی آن، و سپس یک کندل صعودی بزرگ دیگر که بالاتر از سقف کندل اول بسته می‌شود؛ نشانه‌ی استراحت موقت روند صعودی و بازگشت قدرت خریداران.
Falling Three Methods — الگوی سه روش نزولی
نسخه‌ی معکوس الگوی بالا: یک کندل نزولی بزرگ، سه کندل صعودی کوچک اصلاحی، و سپس یک کندل نزولی بزرگ دیگر که پایین‌تر از کف کندل اول بسته می‌شود؛ نشانه‌ی ادامه‌ی روند نزولی.
Separating Lines — الگوی خطوط جداشونده
دو کندل صعودی که کندل دوم دقیقاً با قیمت باز شدن کندل اول (یا نزدیک به آن) باز می‌شود و به سمت بالا ادامه می‌یابد؛ نشانه‌ی ورود مجدد خریداران و تداوم روند صعودی.
Mat Hold — الگوی مت هولد
مشابه سه روش صعودی اما با یک شکاف (گپ) قیمتی در کندل دوم؛ یک کندل صعودی قوی، چند کندل کوچک اصلاحی و یک کندل صعودی قوی پایانی که سقف کندل اول را می‌شکند.
Upside Tasuki Gap — الگوی تاسوکی صعودی
یک کندل صعودی قوی، شکاف (گپ) رو به بالا و یک کندل کوچک، و سپس کندل صعودی قوی دیگر؛ وجود گپ بین کندل اول و دوم نشان‌دهنده‌ی فشار خرید و تداوم روند صعودی است.
Downside Tasuki Gap — الگوی تاسوکی نزولی
نسخه‌ی معکوس تاسوکی صعودی: کندل نزولی قوی، شکاف رو به پایین و یک کندل کوچک اصلاحی، و سپس کندل نزولی قوی دیگر؛ نشانه‌ی تداوم فشار فروش و ادامه‌ی روند نزولی.
Side-by-Side White Lines — الگوی خطوط سفید موازی
یک کندل صعودی قوی و دو کندل نزولی کوچک تقریباً هم‌اندازه در محدوده‌ی قیمتی مشابه، و سپس کندل صعودی قوی پایانی؛ نشان‌دهنده‌ی تثبیت موقت و تداوم قدرت خریداران.
On-Neck Pattern — الگوی روی گردن
چهار کندل که پس از یک اصلاح موقت (کندل نزولی متوسط)، قیمت با شکست سطح گردن (سقف کندل اول) توسط کندل صعودی چهارم، ادامه‌ی روند صعودی را تأیید می‌کند.
Thrusting Pattern — الگوی نفوذی ناقص
قیمت به‌طور موقت از سطح مقاومت عبور می‌کند اما کندل سوم به زیر آن سطح بازمی‌گردد؛ بازگشت و بسته شدن کندل چهارم در سطح مقاومت یا بالاتر، احتمال ادامه‌ی روند صعودی را افزایش می‌دهد.
Three White Soldiers — الگوی سه سرباز سفید
سه کندل صعودی متوالی با بدنه‌ی بلند و قوی که هرکدام بالاتر از کندل قبلی بسته می‌شوند؛ نشانه‌ی قدرت پیوسته‌ی خریداران و تداوم روند صعودی.
شناخت این سه دسته از الگوهای کندلی، ابزاری کلیدی برای تحلیل رفتار لحظه‌ای بازار است؛ اما هیچ الگویی به‌تنهایی قطعی نیست و بهتر است همیشه در کنار سطوح حمایت/مقاومت، خط روند و حجم معاملات بررسی شود.