«حجم مبنا» یکی دیگر از مفاهیم اختصاصی بورس تهران است که مستقیماً روی نحوه‌ی محاسبه‌ی قیمت پایانی هر نماد اثر می‌گذارد و برای خواندن درست نمودار سهام باید آن را بشناسید.
حجم مبنا چیست؟
حداقل حجمی از سهام یک شرکت که باید در یک روز معامله شود تا تغییر قیمت آن روز، به‌طور کامل در قیمت پایانی لحاظ شود. اگر حجم معامله‌شده کمتر از حجم مبنا باشد، تأثیر تغییر قیمت روی قیمت پایانی به همان نسبت کاهش می‌یابد.
چرا این مفهوم برای تحلیل‌گر مهم است؟
- در نمادهایی با معاملات کم‌رونق، قیمت پایانی ممکن است حتی با وجود صف خرید یا فروش، رشد/افت محدودی نسبت به قیمت آخرین معامله نشان دهد — چون حجم مبنا کامل نشده است.
- این تفاوت میان «قیمت آخرین معامله» و «قیمت پایانی» گاهی باعث گمراهی در خواندن نمودار می‌شود، به‌خصوص برای کسانی که با بازارهای بدون حجم مبنا (مثل فارکس) عادت کرده‌اند.
نکته: برای سهام پرمعامله و پرحجم (نمادهای شاخص‌ساز)، معمولاً حجم مبنا به‌سادگی پوشش داده می‌شود و اثر آن محسوس نیست؛ این نکته بیشتر برای نمادهای کم‌معامله اهمیت دارد.