بیشترِ مدلهایِ کلاسیکِ سری زمانی فرض میکنند سری مانا است. مانایی (ضعیف) یعنی سه چیز در طولِ زمان ثابت بماند: میانگین، واریانس، و رابطهٔ بینِ دو نقطه که فقط به فاصلهٔ آنها (وقفه یا lag) بستگی دارد نه به زمانِ مطلق. اگر سری مانا نباشد، پارامترهایی که از گذشته برآورد میکنیم برایِ آینده معتبر نیستند.
نوفهٔ سفید (white noise) سادهترین سریِ مانا است: میانگین صفر، واریانس ثابت و بدونِ هیچ همبستگی بینِ مقادیر. اگر باقیماندهٔ یک مدل نوفهٔ سفید شود، یعنی مدل اطلاعاتِ قابلپیشبینی را گرفته است.
خودهمبستگی (ACF) و خودهمبستگیِ جزئی (PACF)
ACF در وقفهٔ k همبستگیِ سری با خودش k دوره قبل است. PACF همین همبستگی است پس از حذفِ اثرِ وقفههایِ میانی. نمودارِ ACF/PACF کلیدِ انتخابِ مدل در درسهایِ بعد است.
برایِ n مشاهده، اگر سری نوفهٔ سفید باشد، حدودِ اطمینانِ ۹۵٪ برایِ هر ضریبِ خودهمبستگی تقریباً ±1.96 / √n است. برایِ ۲۵۰ مشاهده این حد ≈ ±۰٫۱۲۴ و برایِ ۱۰۰ مشاهده ±۰٫۱۹۶ است.
آزمونِ لیونگ–باکس (Ljung–Box) چند وقفه را همزمان میسنجد: Q = n(n+2) Σ ρk² / (n−k) . فرضِ صفر این است که تا وقفهٔ m هیچ خودهمبستگیای نیست. p-value کوچکتر از ۰٫۰۵ یعنی خودهمبستگیِ معنادار وجود دارد.
ویژگیهایِ تجربیِ بازدههایِ مالی
| ویژگی | چه میبینیم | پیامد |
|---|---|---|
| خودهمبستگیِ ناچیزِ بازده | ACF بازده نزدیکِ صفر است | پیشبینیِ جهتِ قیمت با مدلهایِ خطیِ ساده دشوار است |
| خوشهبندیِ نوسان | ACF قدرمطلقِ بازده یا مربعِ بازده مثبت و ماندگار است | نوسان قابلپیشبینیتر از جهت است (درسهایِ ARCH/GARCH) |
| دُم پهن | کشیدگی (kurtosis) بزرگتر از ۳ است | حرکتهایِ بزرگ بیش از حدِ توزیعِ نرمال رخ میدهد؛ ریسک را کمبرآورد نکنید |
| چولگی | در سهام و شاخصها معمولاً منفی | افتهایِ شدید بیش از جهشهایِ هماندازه است |
| اثرِ اهرمی | نوسان پس از شوکِ منفی بیشتر از شوکِ مثبتِ هماندازه بالا میرود | نیازِ به مدلهایِ نامتقارن (درس ۸) |
from statsmodels.tsa.stattools import acf
from statsmodels.stats.diagnostic import acorr_ljungbox
r = logret.dropna()
print(acf(r, nlags=10))
print(acorr_ljungbox(r, lags=[10])) # small p-value => autocorrelation
print(acorr_ljungbox(r**2, lags=[10])) # volatility clustering checkیادآوری: معنادارشدنِ آماریِ یک ضریب لزوماً به معنایِ سودآوریِ معاملاتی نیست؛ هزینهٔ معامله و اسپرد میتواند همهٔ آن را بخورد.
