بودجه، برنامه‌ی کمّیِ آینده برایِ هزینه‌ها و درآمدهاست که ابزارِ اصلیِ کنترلِ مدیریتی به‌شمار می‌رود. در حسابداریِ صنعتی، رایج‌ترین بودجه‌ها:
| نوعِ بودجه | محتوا |
|---|---|
| بودجه‌یِ تولید | تعدادِ واحدهایی که باید تولید شود، بر اساسِ پیش‌بینیِ فروش و موجودی |
| بودجه‌یِ موادِ مستقیم | مقدار و هزینه‌یِ موادِ موردِ نیازِ تولید |
| بودجه‌یِ دستمزدِ مستقیم | ساعاتِ کارِ موردِ نیاز و نرخِ دستمزد |
| بودجه‌یِ سربار | هزینه‌هایِ ثابت و متغیرِ کارخانه |
پس از پایانِ دوره، هزینه‌یِ واقعی با بودجه (استاندارد) مقایسه می‌شود و انحرافهایِ مثبت یا منفی شناسایی می‌شوند؛ این مقایسه، هسته‌یِ اصلیِ «مدل‌هایِ کنترلِ بودجه‌ای» است.
نکته: انحرافِ نامساعدِ مصرفِ مواد لزوماً به‌معنیِ اشتباهِ کارگر نیست؛ می‌تواند ناشی از افتِ کیفیتِ موادِ خریداری‌شده باشد — بودجه فقط زنگِ خطر می‌زند، علتِ ریشه‌ای باید بررسی شود.