محاسبه‌ی مالیات بر درآمد، بسته به این‌که مودی شخص حقیقی باشد یا حقوقی، مسیر متفاوتی دارد.
| مودی | مبنای محاسبه |
|---|---|
| شخص حقیقی (رسیدگی به دفاتر) | درآمد مشمول = درآمد قطعی منهای هزینه‌های قابل قبول |
| شخص حقیقی (علی‌الرأس) | درآمد مشمول از طریق ضرایب مالیاتی برآورد می‌شود |
| شخص حقوقی (رسیدگی به دفاتر) | سود مشمول مالیات طبق صورت‌های مالی و اصلاحات مالیاتی |
| شخص حقوقی (علی‌الرأس) | در صورت رد دفاتر، مشابه اشخاص حقیقی برآورد می‌شود |
در هر دو حالت، پس از تعیین درآمد یا سود مشمول، نرخ مالیاتی مربوطه اعمال و مالیات نهایی محاسبه می‌شود.
مثال: اگر دفاتر یک شرکت مورد قبول قرار گیرد، سود ابرازی در صورت سود و زیان مبنای محاسبه است؛ در غیر این صورت، سود از طریق ضرایب همان رشته‌ی فعالیت برآورد می‌شود.