حسابداری دولتی نظامی است که اطلاعاتِ مالیِ مربوط به فعالیت‌های وزارتخانه‌ها و مؤسساتِ دولتی را به‌منظورِ تصمیم‌گیریِ صحیحِ مالی و کنترلِ برنامه‌هایِ مصوبِ بودجه‌یِ سالانه و منابعِ مالیِ موردِ استفاده‌یِ دولت، جمع‌آوری، طبقه‌بندی، تلخیص و گزارش می‌کند.
تفاوت با حسابداری بازرگانی
| ویژگی | حسابداری بازرگانی | حسابداری دولتی |
|---|---|---|
| هدفِ اصلی | اندازه‌گیریِ سود و زیانِ مؤسسه | کنترلِ اجرایِ بودجه‌یِ مصوب و مصرفِ صحیحِ اعتبارات |
| محورِ ثبت | سرمایه و سود انباشته | اعتبارِ مصوب و تخصیص‌یافته (Fund) |
| مبنایِ شناخت | معمولاً تعهدی کامل | ترکیبی — نقدیِ تعدیل‌شده برایِ بیشترِ ردیف‌هایِ بودجه‌ای |
| مالکِ منابع | سهام‌داران | عمومِ مردم؛ پاسخ‌گویی به مجلس/دیوانِ محاسبات |
| محدودیتِ خرج | ندارد (تا سقفِ منابع) | هر ردیف فقط تا سقفِ همان ردیفِ بودجه قابلِ خرج است |
دسته‌های اصلی حساب در حسابداری دولتی
- حساب‌هایِ بودجه‌ای: اعتبارِ مصوب، تخصیص، تعهد، هزینه‌یِ قطعی
- حساب‌هایِ دارایی و بدهیِ جاری: وجوهِ نقد، بانک، سپرده‌ها، پیش‌پرداخت‌ها
- حساب‌هایِ درآمدِ عمومی و اختصاصی
- حساب‌هایِ مستقلِ وجوهِ ویژه (طرح‌هایِ عمرانی، اوراقِ بهادار)
نکته: در حسابداریِ بازرگانی وقتی شرکت یک قراردادِ خرید امضا می‌کند معمولاً هنوز سندی ثبت نمی‌شود؛ اما در حسابداریِ دولتی همین «تعهد»ِ خرج، به‌محضِ ایجاد، از سقفِ اعتبارِ همان ردیفِ بودجه کسر می‌شود — این تفاوت، ریشه‌یِ بیشترِ رویه‌هایِ خاصِ حسابداریِ دولتی است.