اظهارنامه‌یِ مالیات بر ارزش افزوده سندی دوره‌ای است که مؤدی طیِ آن، مجموعِ فروش، خرید، مالیاتِ وصولی و مالیاتِ پرداختی خود را به سازمانِ امور مالیاتی گزارش می‌دهد. مراحلِ کلیِ تهیه‌یِ آن عبارت است از:
- گردآوریِ اطلاعاتِ فروش و صادراتِ دوره (کالا و خدمات)
- گردآوریِ اطلاعاتِ خرید و واردات دوره
- تفکیکِ مالیات و عوارضِ قابلِ‌قبول از غیرِقابلِ‌قبول به‌عنوانِ اعتبارِ مالیاتی
- محاسبه‌ی ماندهی مالیات و عوارض (مالیاتِ وصولی منهایِ اعتبارِ مالیاتیِ قابلِ‌قبول)
- تصمیم‌گیری درباره‌ی اضافه‌پرداختی احتمالی (استرداد یا انتقال به دوره‌یِ بعد)
- تسلیمِ اظهارنامه از طریقِ سامانه در مهلتِ مقرر
اگر ماندهی محاسبه‌شده مثبت باشد، مؤدی باید آن را در مهلتِ قانونی پرداخت کند؛ اگر منفی باشد (اعتبارِ مالیاتی بیش از مالیاتِ وصولی)، مؤدی می‌تواند نسبت به انتقالِ آن به دوره‌یِ بعد یا درخواستِ استردادِ آن اقدام کند.
نکته: ارسالِ اظهارنامه، از تسلیمِ آن جداست؛ صرفِ بارگذاریِ اطلاعات کافی نیست و مؤدی باید مرحله‌ی «تسلیمِ نهایی» را در سامانه تکمیل کند، وگرنه اظهارنامه از نظرِ سازمانِ امور مالیاتی «تسلیم‌نشده» تلقی می‌شود.