پیش از ثبت هر عملیات حسابداری برای یک شرکت، حسابدار عمومی پیشرفته باید نوع دقیق شرکت را بشناسد؛ چون نحوهی ثبت سرمایه، تقسیم سود و حتی بستن حسابها در هر نوع شرکت متفاوت است. قانون تجارت ایران شرکتها را به دو دستهی کلی تقسیم میکند.
شرکتهای قهری و اختیاری
- شرکتهای قهری: بدون قصد و ارادهی طرفین و صرفاً بر اثر یک واقعه (مانند ارث بردنِ مشترکِ چند نفر از یک ملک) به وجود میآیند
- شرکتهای اختیاری: با قصد و ارادهی صریح شرکا تشکیل میشوند و موضوع اصلی این درس همین دسته است — شامل شرکتهای سهامی، با مسئولیت محدود، تضامنی، نسبی، مختلط سهامی، مختلط غیرسهامی و تعاونی
شخصیت حقوقی و استقلال مالی
از لحظهی ثبت رسمی، شرکت یک شخصیت حقوقی مستقل از شرکای خود پیدا میکند: دارایی، بدهی، نام تجاری و اقامتگاه جداگانه دارد و میتواند طرف قرارداد، دعوا یا دفاع قرار بگیرد. همین استقلال است که در حسابداری هم فرض تفکیک شخصیت را توجیه میکند — یعنی حسابهای شخصی هر شریک هرگز نباید با حسابهای شرکت مخلوط شود.