مسیر عکس هم ممکن است: شرکت سهامی به دلیل کوچک‌شدن مقیاس فعالیت یا تصمیم سهامداران، به یکی از قالب‌های غیرسهامی (مثلاً با مسئولیت محدود) تبدیل شود.
اصول تنظیم حساب‌ها
- سهامداران قبلی به شرکای جدید تبدیل می‌شوند و ارزش دفتری سهامشان به «حساب سرمایه» در دفاتر جدید منتقل می‌شود
- اندوخته‌ها و سود انباشته‌ی باقیمانده معمولاً بین شرکا (به نسبت مالکیت سابق) تسهیم و به حساب سرمایه یا جاری هر شریک اضافه می‌شود
- کلیه‌ی اسناد و مدارک قدیم شرکت سهامی باید در دفاتر جدید ارجاع و بایگانی شود تا ردیابی سوابق مالی از دست نرود
چرا مستندسازی حیاتی است؟
تغییر شخصیت حقوقی از منظر سازمان امور مالیاتی و ثبت شرکت‌ها یک رویداد رسمی است؛ تمام سند حسابداری مربوط به این انتقال باید مستقل، شماره‌گذاری‌شده و قابل استناد باشد چون مبنای تعیین مالیات بر ارزش افزوده و مالیات بر درآمد دوره‌ی انتقال قرار می‌گیرد.
نکته: در عمل، این تغییرات نادر اما پرریسک‌اند — یک اشتباه در تسهیم اندوخته بین شرکای جدید می‌تواند سال‌ها بعد به اختلاف حقوقی بین آن‌ها منجر شود.