برخلافِ مؤسسه‌ی خدماتی (که فقط خدمت می‌فروشد)، مؤسسه‌ی بازرگانی کالا می‌خرد تا با سود بفروشد — همین تفاوت، چند حسابِ تازه به سیستم اضافه می‌کند.
حساب‌های اصلی
- خرید: بهای کالای خریداری‌شده برای فروشِ مجدد
- فروش: درآمدِ حاصل از فروشِ کالا به مشتری
- تخفیفاتِ خرید/فروش: کاهشِ قیمتِ توافق‌شده (نقدی یا تجاری)
- برگشت از خرید: عودتِ کالای معیوب/نامنطبق به تأمین‌کننده — کاهنده‌ی خرید
- برگشت از فروش: بازپس‌گیریِ کالا از مشتری — کاهنده‌ی فروش
دو نوعِ اصلیِ تخفیف وجود دارد: تخفیفِ تجاری (روی صورتحساب اعمال می‌شود و اصلاً ثبت نمی‌شود، چون قیمتِ نهایی از اول همان است) و تخفیفِ نقدی (برای پرداختِ زودهنگام، مثلِ شرطِ «۲/۱۰، خالصِ۳۰» یعنی ۲٪ تخفیف اگر تا ۱۰ روز پرداخت شود، مهلتِ کل ۳۰ روز) که واقعاً ثبت حسابداری دارد.
مثال: خریدِ ۱۰ میلیون تومان کالا با شرطِ ۲/۱۰، خالصِ۳۰؛ اگر ظرفِ ۱۰ روز پرداخت شود: مبلغِ پرداختی = ۹,۸۰۰,۰۰۰ تومان (۲۰۰ هزار تومان تخفیفِ نقدی).