اقتصاد خرد رفتار تکتک بازیگران بازار (مصرفکننده، تولیدکننده، سرمایهگذار) را بررسی میکند. هر بازار مالی هم در نهایت از دو نیروی «عرضه» و «تقاضا» شکل میگیرد: قیمت یک سهم یا یک اوراق، نتیجهٔ برخورد خریداران و فروشندگان است.
تقاضا، عرضه و تعادل
- قانون تقاضا: با ثابتبودنِ سایر شرایط، هرچه قیمت بالاتر برود مقدار تقاضا کمتر میشود (رابطهٔ معکوس).
- قانون عرضه: با ثابتبودنِ سایر شرایط، هرچه قیمت بالاتر برود مقدار عرضه بیشتر میشود (رابطهٔ مستقیم).
- قیمت تعادلی: قیمتی که در آن مقدار تقاضا و مقدار عرضه برابر میشود؛ بالاتر از آن «مازاد عرضه» و پایینتر از آن «مازاد تقاضا» داریم.
حرکت روی منحنی در برابر جابهجایی منحنی
تغییر قیمت فقط ما را روی همان منحنی جابهجا میکند. اما تغییر عواملی مانند درآمد، سلیقه، انتظارات و قیمت کالای جانشین، خودِ منحنی تقاضا را جابهجا میکند؛ و تغییر هزینهٔ تولید، فناوری و مالیات، منحنی عرضه را. در بورس هم خبر مثبتِ مهم دربارهٔ یک شرکت معمولاً منحنی تقاضای سهم را به راست میبرد و قیمت تعادلی بالا میرود.
کشش
کشش قیمتیِ تقاضا یعنی «درصد تغییر مقدار تقاضا ÷ درصد تغییر قیمت». اگر قدرِ مطلقِ آن بیشتر از ۱ باشد تقاضا کششپذیر، کمتر از ۱ بیکشش و برابر ۱ کشش واحد است.
| نوع کشش | معنا |
|---|---|
| کشش قیمتی | حساسیت مقدار تقاضا به قیمت خود کالا |
| کشش متقاطع | حساسیت تقاضای کالای A به قیمت کالای B (مثبت: جانشین، منفی: مکمل) |
| کشش درآمدی | حساسیت تقاضا به درآمد (مثبت: کالای عادی، منفی: کالای پست) |
یادآوری: محتوای این درس آموزشی است و توصیهٔ مالی یا سرمایهگذاری نیست؛ مثالهای عددی فرضیاند.
