بازار سرمایه برای اینکه عادلانه، شفاف و امن کار کند به چند «رکن» نیاز دارد. در ایران، این ارکان بر اساس قانون بازار اوراق بهادار (۱۳۸۴) شکل گرفتهاند.
نهادهای حاکمیتی و نظارتی
- شورای عالی بورس و اوراق بهادار: بالاترین مرجع سیاستگذاری و تصویب مقررات بازار سرمایه.
- سازمان بورس و اوراق بهادار: نهاد ناظر و مجری مقررات؛ صدور مجوزها، نظارت بر ناشران و نهادهای مالی، ثبت اوراق، رسیدگی به تخلفات.
بازارهای متشکل و شرکتهای زیرساختی
| نهاد | نقش |
|---|---|
| شرکت بورس اوراق بهادار تهران و سایر بورسها (فرابورس، بورس کالا، بورس انرژی) | برگزاری معاملات، تعیین قواعد پذیرش و معامله در چارچوب مقررات، اطلاعرسانی قیمتها |
| شرکت سپردهگذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه | نگهداری و ثبت مالکیت اوراق، تسویه و پایاپای معاملات (انتقال اوراق و پول) |
| شرکت مدیریت فناوری بورس تهران | تأمین و نگهداری زیرساختهای فناوری و اطلاعات معاملات و نرمافزارهای بازار |
چرا نهادها از هم جدا هستند؟
جداسازی وظایف (قانونگذاری، نظارت، اجرا، ثبت و تسویه) تضاد منافع را کم میکند و اعتماد سرمایهگذاران را بالا میبرد. هیچ نهادی نباید هم قانون بگذارد، هم معامله کند، هم بر خودش نظارت کند.
یادآوری: محتوای این درس آموزشی است؛ ساختار و نام نهادها ممکن است با اصلاحات قانونی تغییر کند و باید از منابع رسمی بررسی شود.
