سه مفهوم این درس در هر تصمیم سرمایهگذاری حضور دارند: «چقدر سود میکنم؟»، «با چه ریسکی؟» و «پولِ امروز با پولِ آینده چه فرقی دارد؟»
بازدهٔ دوره نگهداری
بازده = (قیمت پایان − قیمت آغاز + سود دریافتی) ÷ قیمت آغاز
میانگین حسابی و هندسی
اگر بازدهِ سال اول +۵۰٪ و سال دوم −۵۰٪ باشد، میانگین حسابی صفر است ولی ۱۰۰ واحد پول شما ابتدا ۱۵۰ و بعد ۷۵ میشود؛ یعنی ۲۵٪ ضرر. میانگین هندسی (رشد مرکب) تصویر درستتری از بازدهِ چندساله میدهد.
ارزش زمانی پول
یک ریال امروز بیشتر از یک ریال فردا ارزش دارد، چون میتوان آن را سرمایهگذاری کرد و بهره گرفت. با نرخ r و n دوره:
ارزش آتی FV = PV × (۱ + r)n — ارزش فعلی PV = FV ÷ (۱ + r)n
نرخ بهره و سود
- ساده: بهره فقط روی اصل پول حساب میشود.
- مرکب: بهره روی اصل و بهرههای قبلی هم حساب میشود.
- نرخ حقیقی: بازده اسمی پس از کسر تورم؛ مثلاً بازده ۳۰٪ با تورم ۲۵٪ یعنی (۱٫۳۰ ÷ ۱٫۲۵) − ۱ = ۴٪ بازده واقعی.
ریسک
ریسک یعنی احتمال اینکه بازده واقعی با بازده مورد انتظار فرق کند. انحراف معیار بازده معیار رایج ریسک است. اصل مهم: ریسک بیشتر ← انتظار بازدهِ بیشتر (و نه تضمین آن). تنوعبخشی (نگهداری چند دارایی غیرهمبسته) بخشی از ریسک را بدون کاهش چشمگیرِ بازده کم میکند.
یادآوری: محتوای این درس آموزشی است و توصیهٔ مالی یا سرمایهگذاری نیست؛ مثالهای عددی فرضیاند و نرخهای رسمی را از منابع معتبر بررسی کنید.
