بازار سرمایه محل تأمین مالی بلندمدت است. در ایران بازار سرمایه شامل چند بازار متشکل است که زیرِ نظارت سازمان بورس و اوراق بهادار فعالیت میکنند.
بازارهای متشکل
| بازار | موضوع معامله |
|---|---|
| بورس اوراق بهادار تهران | سهام، حق تقدم، اوراق بدهی، صندوقهای سرمایهگذاری و … |
| فرابورس ایران | سهام شرکتها در بازارهای مختلف (اول، دوم، پایه)، اوراق بدهی و ابزارهای نوین مالی |
| بورس کالا | کالا، گواهی سپردهٔ کالایی و قراردادهای مبتنی بر کالا |
| بورس انرژی | حاملهای انرژی مانند برق و فرآوردهها |
هرچه بازار «بالاتر» (مثلاً بازار اول)، شرایط پذیرش و الزامات افشا سختگیرانهتر است. بازار «بازار پایه» برای شرکتهایی است که فعلاً شرایط بازارهای بالاتر را ندارند.
شاخصهای بازار
شاخص عددی است که تغییرات قیمت مجموعهای از اوراق را در یک عدد خلاصه میکند. هر شاخص یک «سال پایه» و عدد پایه (مثلاً ۱۰۰ یا ۱۰۰۰) دارد.
| نوع شاخص | ویژگی |
|---|---|
| شاخص کل (وزنی با ارزش بازار) | سهم هر شرکت متناسب با ارزش بازارش است؛ شرکتهای بزرگ اثر بیشتری دارند |
| شاخص هموزن | اثر همهٔ شرکتها برابر است؛ تصویر بهتری از «سهم متوسط» میدهد |
| شاخص قیمت | فقط تغییر قیمت را دربر میگیرد |
| شاخص بازده نقدی و قیمت | علاوه بر قیمت، سود نقدی تقسیمشده را هم لحاظ میکند |
| شاخص صنعت/گروه | فقط شرکتهای یک صنعت (مثل بانکها یا خودرو) |
شاخص را باید با احتیاط تفسیر کرد: افزایش شاخص کل لزوماً به معنای افزایش قیمت همهٔ سهام نیست؛ ممکن است فقط چند شرکت بزرگ رشد کرده باشند.
یادآوری: محتوای این درس آموزشی است و توصیهٔ مالی یا سرمایهگذاری نیست؛ مثالهای عددی فرضیاند.
