قیمت اوراق بهادار با ورود اطلاعات تازه، تغییر انتظارات و تغییر عرضه و تقاضا نوسان میکند. تحلیلگر باید علت نوسان را بشناسد و ریسک را بسنجد.
علل نوسان و ریسک
عوامل مؤثر: اطلاعات شرکت و صنعت، متغیرهای کلان (نرخ ارز، نرخ بهره، تورم)، تصمیمات مقرراتی و رفتار جمعی بازار. ریسک دو نوع است:
- ریسک سیستماتیک: بر کل بازار اثر میگذارد و با متنوعسازی حذف نمیشود (مثل جهش نرخ بهره یا شوک ارزی).
- ریسک غیرسیستماتیک: مخصوص یک شرکت یا صنعت است و با متنوعسازی کم میشود (مثل توقف یک خط تولید).
معیار ریسک سیستماتیک «بتا» است: β = کوواریانس(بازده سهم، بازده بازار) ÷ واریانس بازدهٔ بازار. بتای بزرگتر از ۱ یعنی سهم تهاجمیتر از بازار است.
دامنهٔ نوسان و حجم معاملات
دامنهٔ نوسان حداکثر درصد تغییر مجاز قیمت در یک روز نسبت به قیمت مبنا است؛ ایجاد صف خرید یا فروش در آستانهٔ دامنه نشانهٔ عدم تعادل شدید عرضه و تقاضاست. حجم معاملات قدرت حرکت را تأیید میکند: افزایش قیمت با حجم زیاد معتبرتر از افزایش با حجم کم است.
رفتار حقیقی و حقوقی
در تحلیل رفتار، «سرانهٔ خرید» = ارزش خرید ÷ تعداد خریداران و «سرانهٔ فروش» = ارزش فروش ÷ تعداد فروشندگان است. نسبت سرانهٔ خرید به سرانهٔ فروش، «قدرت خریدار» را نشان میدهد.
یادآوری: محتوای این درس آموزشی است و توصیهٔ مالی یا سرمایهگذاری نیست؛ مثالهای عددی فرضیاند.
