در ادامه‌ی درسِ گپ‌های کلاسیک (معمولی، فرار، گریزان، خستگی، روزانه، هفتگی و گپ‌هایِ فنی)، در این بخش به نسلِ تازه‌تری از مفاهیمِ گپ می‌پردازیم که در روش‌های تحلیلیِ ICT (Inner Circle Trader) و Smart Money Concepts رایج شده‌اند. برخلافِ گپ‌هایِ کلاسیک که معمولاً بینِ دو کندلِ متوالی تعریف می‌شوند، این مفاهیم رابطه‌ی میانِ سه کندل یا چند ناحیه‌ی قیمتی را بررسی می‌کنند و ابزارِ اصلیِ شناساییِ نواحیِ ورود و بازگشتِ نهادها (Institutions) در بازار به‌شمار می‌روند.
مفاهیمِ پایه
۱) شکاف ارزش منصفانه (Fair Value Gap / FVG)
FVG یک ناحیه‌ی عدمِ تعادلِ قیمتی است که میانِ سه کندلِ متوالی شکل می‌گیرد: کندلِ اول حرکت را آغاز می‌کند، کندلِ دوم با یک حرکتِ سریع و قدرتمند آن را ادامه می‌دهد، و کندلِ سوم حرکت را تثبیت می‌کند؛ فاصله‌ی بینِ بالاترین قیمتِ کندلِ اول و پایین‌ترین قیمتِ کندلِ سوم همان FVG است. چون در این فاصله معامله‌ی چندانی ثبت نشده، قیمت تمایل دارد در آینده به این ناحیه بازگردد تا عدمِ تعادل را برطرف کند و سپس در جهتِ روندِ اصلی ادامه دهد؛ به همین دلیل FVG یکی از پرکاربردترین ابزارها برای یافتنِ نقطه‌ی ورودِ مناسب در جهتِ روند است.
۲) شکاف ارزش منصفانه معکوس (Inverse Fair Value Gap / IFVG)
وقتی یک FVG که قبلاً شکل گرفته، به‌طورِ کامل توسطِ قیمت پر (Fill) شود و سپس قیمت در جهتِ مخالف واکنش نشان دهد، آن ناحیه به یک IFVG تبدیل می‌شود. به بیانِ ساده، نقشِ آن ناحیه دقیقاً برعکس می‌شود: یک FVG صعودی که پر شده، می‌تواند به یک سطحِ مقاومتیِ معتبر تبدیل شود و برعکس. معامله‌گرانِ حرفه‌ای معمولاً به‌دنبالِ ورود در نواحیِ IFVG هستند، چون نشان‌دهنده‌ی تغییرِ واقعیِ نقشِ آن سطح در ساختارِ بازار است، نه صرفاً یک سطحِ حدسی.
۳) خلأ نقدینگی (Liquidity Void)
خلأِ نقدینگی زمانی ایجاد می‌شود که قیمت با سرعتِ بسیار بالا و در یک جهت حرکت کند، به‌طوری‌که تعدادِ کندل‌ها و حجمِ معاملات در آن بازه بسیار کم است. این ناحیه، برخلافِ FVG که دقیقاً با سه کندل تعریف می‌شود، می‌تواند طیفِ وسیع‌تری از کندل‌های کم‌حجم را در بر بگیرد. بازار معمولاً تمایل دارد در آینده به این نواحی بازگردد تا نقدینگیِ جاافتاده را جبران کند؛ هرچه این خلأ در تایم‌فریم‌های بالاتر شکل گرفته باشد، قدرت و اعتبارِ آن به‌عنوانِ یک ناحیه‌ی بازگشتی بیشتر است.
۴) عدم تعادل (Imbalance)
عدمِ تعادل زمانی رخ می‌دهد که فشارِ خرید یا فروش به‌طورِ ناگهانی بر طرفِ مقابل غلبه کند و قیمت را از حالتِ طبیعیِ تعادل دور کند؛ این مفهوم پوششِ گسترده‌تری نسبت به FVG دارد و می‌تواند شاملِ چند FVG یا خلأِ نقدینگی در کنارِ هم باشد. بازار معمولاً به این نواحی به‌عنوانِ آهنربا نگاه می‌کند و برای متعادل‌کردنِ دوباره‌ی قیمت، در آینده به آن‌ها بازمی‌گردد؛ به همین دلیل نواحیِ عدمِ تعادل می‌توانند به‌عنوانِ حمایت یا مقاومتِ قوی عمل کنند.
۵) میانه شکاف ارزش منصفانه (Consequential Encroachment / CE)
CE دقیقاً نقطه‌ی میانیِ (۵۰٪) یک FVG است و یکی از مهم‌ترین سطوحِ واکنشی در روش‌های ICT محسوب می‌شود. تجربه نشان می‌دهد بسیارِ از واکنش‌های قوی و برگشت‌های قیمتی، دقیقاً از همین نقطه‌ی میانی رخ می‌دهند، نه از لبه‌ی بالا یا پایینِ کاملِ گپ. ترکیبِ CE با دیگر مفاهیمِ ساختاریِ بازار (مثلِ اردر بلاک یا نواحیِ نقدینگی) می‌تواند دقتِ نقطه‌ی ورود را به‌طورِ محسوسی افزایش دهد.
۶) پر شدن کامل گپ (Gap Fill / Full Gap Fill)
«پر شدنِ کامل گپ» به لحظه‌ای گفته می‌شود که قیمت دوباره به محدوده‌ی یک گپ بازمی‌گردد و کلِ فضایِ خالیِ آن را پر می‌کند. این اتفاق نشان می‌دهد نقدینگیِ باقی‌مانده در آن ناحیه جذب شده است؛ پس از پر شدنِ کامل، قیمت می‌تواند یا در همان جهتِ اصلیِ حرکت ادامه دهد یا به‌دلیلِ تغییرِ ساختارِ بازار، مسیرِ خود را معکوس کند. حجمِ معاملات در لحظه‌ی پر شدنِ گپ معمولاً افزایش می‌یابد و می‌تواند سرنخِ خوبی برایِ تشخیصِ ادامه یا بازگشتِ روند باشد.
الگوهای ترکیبی و پیشرفته
مفاهیمِ زیر معمولاً از ترکیبِ چند FVG یا بررسیِ هم‌زمانِ چند تایم‌فریم به‌دست می‌آیند و برایِ معامله‌گرانِ باتجربه‌تر کاربرد دارند.
۷) محدوده متعادل قیمت (Balanced Price Range / BPR)
BPR زمانی شکل می‌گیرد که یک FVG صعودی و یک FVG نزولی، در امتدادِ زمانی، با یکدیگر همپوشانی پیدا کنند. این همپوشانی یک ناحیه‌ی تعادلِ موقتِ میانِ خریداران و فروشندگان می‌سازد که معمولاً محلِ بازگشتِ قیمت و واکنشِ قابلِ‌توجهی است. از آن‌جا که BPR از ترکیبِ دو گپِ مخالف ساخته می‌شود، اعتبارِ آن معمولاً از یک FVG منفرد بیشتر است و در روش‌های ICT به‌عنوانِ یکی از بهترین محل‌های تلاقیِ ساختارِ بازار شناخته می‌شود.
۸) شکاف‌های تو در تو (Nested / Stacked FVG)
وقتی چند FVG هم‌جهت پشتِ سرِ هم یا داخلِ یکدیگر شکل بگیرند، یک ناحیه‌ی عرضه یا تقاضایِ بسیار قوی‌تر از یک FVG منفرد ساخته می‌شود. هرچه تعدادِ گپ‌هایِ تو در توی روی هم بیشتر باشد، قدرتِ آن ناحیه به‌عنوانِ مقصدِ سفارش‌هایِ بزرگِ نهادی بیشتر است و احتمالِ واکنشِ قیمتی در آن بالاتر می‌رود؛ این الگو معمولاً در تایم‌فریم‌های بالاتر اعتبارِ بیشتری دارد.
۹) شکاف‌های متوالی (Double / Consecutive FVG)
این حالت زمانی رخ می‌دهد که دو FVG هم‌جهت، پشتِ سرِ هم و بدونِ فاصله‌ی زیاد شکل بگیرند؛ نشانه‌ای از جابه‌جاییِ شدیدِ قیمت (Displacement) و مومنتومِ بالا در بازار. این نواحی معمولاً پس از انتشارِ خبرهایِ مهم یا ورودِ نقدینگیِ بزرگ شکل می‌گیرند و به‌دلیلِ اعتبارِ بالا، هم برای معاملاتِ اسکالپ و هم برایِ ادامه‌ی روندِ میان‌مدت مناسب‌اند.
۱۰) شکاف ارزش منصفانه چند تایم‌فریمی (Multi-Timeframe FVG)
در این روش، ابتدا یک FVG در تایم‌فریمِ بالاتر (مثلاً ۴ ساعته) شناسایی می‌شود؛ سپس منتظرِ بازگشتِ قیمت به همان ناحیه می‌مانیم و در تایم‌فریمِ پایین‌تر (مثلاً ۱۵ دقیقه) به‌دنبالِ تأییدِ ساختاری (مثلِ شکستِ یک سقف/کفِ کوچک) برایِ ورودِ دقیق‌تر می‌گردیم. این ترکیب باعث می‌شود هم از اعتبارِ بالایِ تایم‌فریمِ بزرگ‌تر و هم از دقتِ ورودِ تایم‌فریمِ کوچک‌تر بهره ببرید، و حدِ ضررِ کوچک‌تری هم قابلِ تعریف است.
جمع‌بندی
نکته‌ی مهم این است که همه‌ی این مفاهیم در نهایت گسترشِ همان ایده‌ی سادۀ «ناحیه‌ی عدمِ تعادل قیمتی» هستند که در ابتدایِ همین درس با گپِ معمولی و گپِ فرار آشنا شدید؛ تفاوت در این‌جاست که روش‌هایِ ICT این ایده را دقیق‌تر تعریف می‌کنند (سه‌کندلی، میانه‌ی ۵۰ درصدی، همپوشانیِ چند گپ، یا بررسیِ هم‌زمانِ چند تایم‌فریم) تا نواحیِ ورود و خروج را با دقتِ بیشتری مشخص کنند. مثلِ همیشه، هیچ‌کدام از این نواحی به‌تنهایی کافی نیستند و بهتر است در کنارِ روند، حجمِ معاملات و مدیریتِ ریسک استفاده شوند.