«شکاف قیمتی» یا گپ (Gap) به فاصله‌ای در نمودار گفته می‌شود که در آن، قیمتِ باز شدن یک کندل به‌طور محسوس بالاتر یا پایین‌تر از قیمتِ بسته‌شدنِ کندلِ قبلی قرار می‌گیرد؛ به‌طوری‌که در آن بازه‌ی قیمتی، هیچ معامله‌ای ثبت نشده و روی نمودار یک «فضای خالی» باقی می‌ماند. علتِ اصلیِ این پدیده، عدم تعادلِ ناگهانیِ عرضه و تقاضا در لحظه‌ی بازگشاییِ معاملات است — معمولاً به‌دنبالِ خبری مهم، تعطیلیِ بازار، یا شروعِ یک جلسه‌ی معاملاتیِ تازه. شناختِ انواعِ گپ به شما کمک می‌کند بفهمید یک شکاف، نشانه‌ی آغازِ یک حرکتِ بزرگ است یا صرفاً یک وقفه‌ی بی‌اهمیت که به‌زودی «پر» می‌شود.
گپ‌ها بر اساس نقش‌شان در یک روند
چهار نوعِ زیر معمولاً به‌ترتیب در طولِ عمرِ یک روند ظاهر می‌شوند: ابتدا گپِ معمولی در دلِ نوسانِ بی‌جهت، سپس گپِ فرار در لحظه‌ی شکستِ محدوده و آغازِ روند، در میانه‌ی راه گپِ گریزان به‌عنوانِ تأییدِ ادامه‌ی روند، و سرانجام گپِ خستگی در نزدیکیِ پایانِ حرکت.
۱) گپ معمولی (Normal Gap)
گپِ معمولی شکافی کوچک است که در دلِ یک محدوده‌ی رنج (بدونِ روندِ مشخص) رخ می‌دهد و معمولاً نتیجه‌ی نوسانِ عادیِ عرضه/تقاضا در حجمِ کم است، نه ورودِ خبری خاص. اهمیتِ تحلیلیِ این نوع گپ پایین است: چون هیچ نیرویِ بنیادینِ تازه‌ای پشتِ آن نیست، در اکثرِ موارد به‌سرعت «پر» می‌شود — یعنی قیمت به همان محدوده‌ی قبل از گپ برمی‌گردد. برایِ معامله‌گر تازه‌کار، مهم‌ترین درسِ این نوع گپ همین است: هر شکافی روی نمودار به‌معنایِ سیگنالِ معاملاتی نیست.
۲) گپ فرار (Breakaway Gap)
گپِ فرار زمانی شکل می‌گیرد که قیمت پس از مدتی نوسان در یک محدوده‌ی رنج، با یک شکافِ واضح، سطحِ کلیدیِ حمایت یا مقاومت را می‌شکند و روندی تازه آغاز می‌شود. نکته‌ی مهم این‌جاست که پس از این شکست، همان سطحِ مقاومتِ شکسته‌شده معمولاً نقشِ حمایتِ جدید را پیدا می‌کند (یا برعکس، در شکستِ نزولی). از آن‌جا که این گپ نشانه‌ی ورودِ حجمِ زیادی از خریداران یا فروشندگانِ تازه به بازار است، اهمیتِ تحلیلیِ بالایی دارد و برخلافِ گپِ معمولی، معمولاً به‌این‌زودی‌ها پر نمی‌شود.
۳) گپ گریزان یا اندازه‌گیری (Runaway / Measuring Gap)
این گپ در میانه‌ی یک روندِ قوی (اغلب اندکی پس از یک گپِ فرار) ظاهر می‌شود و نشان می‌دهد روندِ جاری هنوز از تکانه‌ی کافی برخوردار است و به همان جهت ادامه خواهد یافت؛ به همین دلیل به آن «گپِ تأییدِ ادامه‌ی روند» هم گفته می‌شود. نامِ «اندازه‌گیری» از این‌جا می‌آید که بعضی تحلیل‌گران از فاصله‌ی ابتدایِ روند تا این گپ برای تخمینِ زدنِ اندازه‌ی باقی‌مانده‌ی حرکت استفاده می‌کنند (فرض بر این‌که این گپ تقریباً میانه‌ی راه رخ داده است). برخلافِ گپِ فرار که معمولاً بلافاصله پر نمی‌شود، گپِ گریزان اغلب دیرتر و در فازِ اصلاحیِ بعدیِ روند پر می‌شود، نه در همان لحظه.
در نمودارِ زیر، هر دو گپِ فرار و گریزان روی یک روندِ واحد کنارِ هم دیده می‌شوند: ابتدا گپِ فرار محدوده‌ی رنج را می‌شکند و مقاومت به حمایت تبدیل می‌شود، سپس در ادامه‌ی همان روندِ صعودی، گپِ گریزان ظاهر شده و ادامه‌یِ حرکت را تأیید می‌کند.
۴) گپ خستگی یا پایانی (Exhaustion Gap)
گپِ خستگی در انتهایِ یک روندِ قوی و اغلب پس از چند کندلِ متوالی و پرشتاب ظاهر می‌شود؛ اما برخلافِ گپِ گریزان، این‌بار نشانه‌ی ضعفِ مومنتوم است، نه تأییدِ ادامه‌ی روند. تشخیصِ این دو گپ از روی ظاهرِ نمودار به‌تنهایی دشوار است و باید در کنارِ حجمِ معاملات و واکنشِ قیمت پس از گپ بررسی شود: اگر بلافاصله پس از گپ، کندل‌هایِ برگشتی و قدرتمند ظاهر شوند و سطحِ حمایتِ قبلی بشکند، احتمالِ خستگیِ روند و آغازِ بازگشت بالا می‌رود. به همین دلیل، گپِ خستگی معمولاً هشداری برای سفت‌کردنِ حدِ ضرر یا شناساییِ سود، نه ورودِ تازه در جهتِ روند، تلقی می‌شود.
گپ‌ها بر اساس بازه‌ی زمانی و علتِ فنی
دسته‌ی دوم از گپ‌ها ربطی به «قدرتِ روند» ندارند؛ صرفاً حاصلِ فاصله‌ی زمانیِ طبیعیِ بینِ دو جلسه‌ی معاملاتی، یا یک وقفه‌ی فنی در دریافتِ داده هستند.
۵) گپ روزانه (Daily Gap)
این گپ بینِ قیمتِ بسته‌شدنِ یک روزِ معاملاتی و قیمتِ بازشدنِ روزِ بعد شکل می‌گیرد؛ چون در فاصله‌ی بین دو جلسه (مثلاً یک شب) اخبار یا رویدادهایی می‌تواند رخ دهد که در ساعاتِ بسته‌بودنِ بازار قیمت را جابه‌جا کند. این نوع گپ در تقریباً همه‌ی بازارها طبیعی و رایج است و به‌خودی‌خود نشانه‌ی برگشت یا ادامه‌ی روند نیست — صرفاً بازتابِ رویدادهایی است که در زمانِ تعطیلیِ بازار اتفاق افتاده‌اند.
۶) گپ هفتگی (Weekly Gap)
نسخه‌ی بزرگ‌ترِ گپِ روزانه است: فاصله‌ی بینِ قیمتِ بسته‌شدنِ آخرِ هفته (مثلاً جمعه) و قیمتِ بازشدنِ ابتدایِ هفته‌ی بعد (دوشنبه). چون بازار در تعطیلاتِ آخرِ هفته تعطیل است اما اخبار و رویدادهایِ جهانی متوقف نمی‌شوند، این گپ‌ها گاهی بزرگ‌تر از گپ‌هایِ روزانه‌اند و به همین دلیل، معامله‌گرانِ حرفه‌ای معمولاً پیش از بستنِ بازار در پایانِ هفته، حجمِ پوزیشن‌هایِ بازِ خود را با احتیاطِ بیشتری مدیریت می‌کنند.
۷) گپ ناشی از قطعی اینترنت (Internet Outage Gap)
این گپ ربطی به رفتارِ واقعیِ بازار ندارد؛ صرفاً به‌دلیلِ قطعِ موقتِ اتصالِ اینترنتِ معامله‌گر رخ می‌دهد، به‌طوری‌که داده‌هایِ قیمتی در آن بازه دریافت نشده و روی نمودارِ شخصیِ او یک خلأ ایجاد می‌شود. این نوع گپ معمولاً موقتی است: با بازگشتِ اتصال، اولین قیمتِ دریافت‌شده از همان سطحی که بازار واقعاً در آن قرار دارد ادامه پیدا می‌کند، بدونِ این‌که ماهیتی تحلیلی یا معنادار داشته باشد.
۸) گپ ناشی از اختلال سرور (Server Outage Gap)
مشابهِ گپِ اینترنتی است، با این تفاوت که ریشه‌ی مشکل سمتِ بروکر یا کارگزار است: قطعی یا خرابیِ فنیِ سرورِ معاملاتی باعث می‌شود دریافتِ داده‌هایِ قیمتی برایِ همه‌ی کاربرانِ آن کارگزار قطع شود. پس از رفعِ اختلال، قیمت از سطحِ واقعیِ روزِ بازار ادامه می‌یابد و همین فاصله، یک گپِ فنی (نه تحلیلی) روی نمودار برجای می‌گذارد. تشخیصِ این نوع گپ از گپِ خبری مهم است: اگر هم‌زمان با آن هیچ خبرِ مهمی منتشر نشده، احتمالِ فنی‌بودنِ گپ را در نظر بگیرید.
جمع‌بندی و نکات معاملاتی
پیش از تصمیم‌گیری بر اساسِ هر گپ، این سه سؤال را از خود بپرسید: این گپ در کدام مرحله‌ی روند رخ داده (ابتدا، میانه یا انتهای حرکت)؟ آیا با یک رویدادِ خبریِ واقعی هم‌زمان بوده یا صرفاً نتیجه‌ی بازه‌ی زمانی/مشکلِ فنی است؟ و آیا حجمِ معاملات همراهِ آن، ورودِ نیرویِ تازه را تأیید می‌کند؟ به‌عنوانِ یک قاعده‌ی کلی و نه قطعی، بسیاری از گپ‌هایِ کوچک و بدونِ حجمِ بالا دیر یا زود «پر» می‌شوند؛ اما گپ‌هایِ فرار و گریزان که با حجمِ بالا و شکستِ سطوحِ کلیدی همراه‌اند، می‌توانند برایِ مدتی طولانی بازِ باقی بمانند. در معاملاتِ واقعی، همیشه ریسکِ لغزشِ قیمتی (Slippage) در نزدیکیِ گپ‌های بزرگ — به‌ویژه در بازگشاییِ هفته‌ی معاملاتی — را در مدیریتِ حجم و حدِ ضرر لحاظ کنید.