بودجه، برنامه‌یِ مالیِ یک‌ساله‌یِ دولت است که در آن پیش‌بینیِ درآمدها و برآوردِ هزینه‌هایِ لازم برایِ اجرایِ برنامه‌ها، به‌تفکیک، درج و برایِ تصویب به مجلس ارائه می‌شود.
دو دسته‌بندیِ اصلی بودجه در ایران
| معیار | دسته‌ها |
|---|---|
| بر اساسِ افق | بودجه‌یِ جاری (کوتاه‌مدت، هزینه‌هایِ عملیاتیِ سالانه) / بودجه‌یِ سرمایه‌ای (بلندمدت، طرح‌هایِ عمرانی) |
| بر اساسِ رویکرد | بودجه‌یِ عملیاتی (بر اساسِ برنامه‌ها و اهدافِ قابلِ سنجش) / بودجه‌یِ برنامه‌ای (بر اساسِ برنامه‌ها و طرح‌هایِ کلان) |
ارتباط بودجه و حسابداری
بودجه سقفِ مجازِ خرجِ هر ردیف را تعیین می‌کند و حسابداریِ دولتی وظیفه دارد ثابت کند این سقف در هر مرحله (تعهد، تسجیل، پرداخت) رعایت شده — یعنی حسابداریِ دولتی، ابزارِ کنترلیِ اجرایِ بودجه است، نه فقط ابزارِ گزارش‌گریِ سود.
مثال: بودجه‌یِ جاریِ یک اداره برایِ «حقوق و دستمزد» ۸۰۰ میلیون ریال مصوب شده؛ این عدد بودجه‌یِ عملیاتیِ آن ردیف است و هیچ سندی نمی‌تواند بیش از این سقف در همان ردیف تعهد ایجاد کند، مگر با اصلاحِ بودجه.