در دوره‌های تورمی، بهای تمام‌شده‌ی تاریخیِ ثبت‌شده در دفاتر (مثلاً یک دستگاه خریداری‌شده چند سال پیش) دیگر بیانگر ارزش واقعی روز آن دارایی نیست. استانداردهای حسابداری ایران، ثبت دارایی‌ها را همچنان بر مبنای بهای تمام‌شده‌ی تاریخی الزامی می‌دانند، اما واحد صنفی موظف است در یادداشت‌های توضیحیِ صورت‌های مالی، اثر تورم بر ارزش جایگزینی دارایی‌های عمده (به‌ویژه موجودی کالا و دارایی ثابت) را افشا کند تا استفاده‌کنندگان گزارش گمراه نشوند.
مقایسه‌ی بهای تاریخی و برآورد ارزش جایگزینی
| دارایی | بهای تمام‌شده‌ی تاریخی | برآورد ارزش جایگزینی امسال |
|---|---|---|
| یخچال فروشگاهی (خرید سه سال پیش) | ۶۰,۰۰۰,۰۰۰ ریال | ۱۱۰,۰۰۰,۰۰۰ ریال |
نکته: افشای اثر تورم، رقم دفاتر را تغییر نمی‌دهد؛ فقط در یادداشت توضیحی صورت‌های مالی برای شفافیت بیشتر گزارش می‌شود.