مالیات بر ارزشِ افزوده (VAT) مالیاتی چندمرحله‌ای است که در هر مرحله از زنجیره‌یِ تولید تا مصرف، فقط روی «ارزشِ افزوده‌شده» اخذ می‌شود؛ در نهایت مصرف‌کننده‌یِ نهایی بارِ آن را تحمل می‌کند.
| مفهوم | توضیح |
|---|---|
| مالیاتِ خرید (نهاده) | مالیاتی که هنگامِ خریدِ کالا/خدمات پرداخت می‌شود؛ قابلِ‌کسر از مالیاتِ فروش است |
| مالیاتِ فروش (ستانده) | مالیاتی که هنگامِ فروش از مشتری دریافت می‌شود |
| بدهیِ مالیاتیِ قابلِ‌پرداخت | مالیاتِ فروش منهایِ مالیاتِ خرید |
مثالِ عددی
فروشِ فصلی ۲۰۰,۰۰۰,۰۰۰ ریال با نرخِ ۱۰٪ → مالیاتِ ستانده = ۲۰,۰۰۰,۰۰۰ ریال. خریدهایِ فصلی ۱۲۰,۰۰۰,۰۰۰ ریال با همان نرخ → مالیاتِ نهاده = ۱۲,۰۰۰,۰۰۰ ریال. بدهیِ قابلِ‌پرداخت به سازمانِ مالیاتی = ۲۰,۰۰۰,۰۰۰ − ۱۲,۰۰۰,۰۰۰ = ۸,۰۰۰,۰۰۰ ریال.
نکته: کالاها/خدماتِ مشمول، معاف و مشمولِ نرخِ صفر، سه دسته‌یِ کاملاً متفاوت‌اند — قبل از محاسبه همیشه فهرستِ رسمیِ سازمانِ امور مالیاتی را برای کالای موردنظر چک کنید.