بهای تمام‌شده‌ی هر محصول از سه جزء ساخته می‌شود؛ این سه جزء ستونِ فقراتِ کلِ این دوره‌اند و در هر درسِ بعدی دوباره سراغشان می‌رویم.
سه جزءِ بهای تمام‌شده
| جزء | توضیح |
|---|---|
| موادِ مستقیم | موادی که مستقیماً وارد محصول می‌شود و ردیابیِ آن در محصول ساده است (مثلاً پارچه در تولید لباس) |
| دستمزدِ مستقیم | دستمزدِ کارگرانی که مستقیماً روی خطِ تولید کار می‌کنند |
| سربارِ ساخت | هر هزینه‌ی تولیدیِ دیگر که مستقیماً به یک محصول قابل ردیابی نیست: برق کارخانه، استهلاکِ ماشین‌آلات، دستمزدِ سرکارگر، موادِ غیرمستقیم |
مسیرِ کالا در کارخانه — چهار وضعیت
در حسابداریِ بهای تمام‌شده، کالا همیشه در یکی از این چهار وضعیت است و هزینه‌اش هر بار به حساب بعدی منتقل می‌شود:
- مواد اولیه: در انبار، هنوز وارد تولید نشده
- کالای درجریانِ ساخت (WIP): وارد خط تولید شده اما هنوز کامل نیست
- کالای ساخته‌شده: تولید تمام شده، در انبارِ محصول منتظرِ فروش است
- کالای فروش‌رفته: به مشتری تحویل شده؛ حالا بهای آن در صورتِ سود و زیان ظاهر می‌شود
مثال: کارگاهی ۱۰ میلیون تومان پارچه (مواد مستقیم) و ۴ میلیون تومان دستمزدِ خیاط (دستمزد مستقیم) و ۲ میلیون تومان برق و استهلاکِ چرخ‌خیاطی (سربار) صرفِ تولیدِ ۲۰۰ پیراهن کرده است. بهای تمام‌شده‌ی کل = ۱۶ میلیون تومان و بهای هر پیراهن = ۱۶٬۰۰۰٬۰۰۰ ÷ ۲۰۰ = ۸۰٬۰۰۰ تومان.