اقتصاد کلان کل اقتصاد را یکجا میبیند: تولید، اشتغال، قیمتها و نرخ بهره. شاخصهای کلان تعیین میکنند محیطی که شرکتها و بازارهای مالی در آن کار میکنند رو به رشد است یا رکود.
تولید ناخالص داخلی (GDP)
ارزش بازاریِ کالاها و خدماتِ نهایی که در یک دورهٔ مشخص (معمولاً یک سال) در داخل مرزهای کشور تولید میشود. از دید هزینهای:
GDP = C + I + G + (X − M)
- C: مصرف خانوارها — I: سرمایهگذاری — G: مخارج دولت — X: صادرات — M: واردات
اسمی و حقیقی
GDP اسمی با قیمتهای جاریِ همان سال حساب میشود و با تورم هم بالا میرود؛ GDP حقیقی با قیمتهای سال پایه حساب میشود و رشد واقعی تولید را نشان میدهد. «تعدیلکنندهٔ تولید ناخالص» = (GDP اسمی ÷ GDP حقیقی) × ۱۰۰.
شاخص قیمت مصرفکننده و تورم
شاخص قیمت مصرفکننده (CPI) هزینهٔ یک «سبد» ثابت از کالاها و خدمات مصرفی را نسبت به سال پایه میسنجد. نرخ تورم، درصد تغییر این شاخص است:
تورم = (CPI سال جدید − CPI سال قبل) ÷ CPI سال قبل × ۱۰۰
چرا برای بازار سرمایه مهم است؟
- تورم بالا ارزش واقعی داراییهای با درآمد ثابت (مثل اوراق با سود ثابت) را میخورد.
- رشد اقتصادی معمولاً سود شرکتها را بالا میبرد و تقاضا برای سهام را زیاد میکند.
- سرمایهگذار باید «بازده اسمی» را همیشه با تورم مقایسه کند.
یادآوری: محتوای این درس آموزشی است و توصیهٔ مالی یا سرمایهگذاری نیست؛ مثالهای عددی فرضیاند.
