وقتی از «وال‌استریت» در اخبارِ مالی سخن می‌رود، منظور فقط یک خیابان نیست؛ این نام به کلِ صنعتِ مالیِ آمریکا اشاره دارد. در این درس نقشِ این مرکزِ مالی و بازیگرانِ اصلیِ آن را می‌شناسیم.
وال‌استریت چیست؟
وال‌استریت خیابانی در جزیره‌یِ منهتنِ نیویورک است که میانِ برادوی و رودخانه‌یِ شرقی قرار دارد. این خیابان محلِ استقرارِ شرکت‌هایِ مالی و بانک‌هایِ بزرگی است که به شرکت‌ها و دولت‌ها کمک می‌کنند سرمایه جمع کنند. سرمایه‌یِ جمع‌شده به کسب‌وکارها و دولت‌ها اجازه می‌دهد ساختمان بسازند، محصول تولید کنند، خدمات ارائه دهند و شغل ایجاد کنند.
وال‌استریت چه نقشی در اقتصاد دارد؟
بازارهایِ اوراقِ بهاداری بزرگ و فعال جمع‌آوریِ وجوه را برایِ کسب‌وکارها و دولت‌ها آسان می‌کنند، چون سرمایه‌گذاران مطمئن‌اند که سرمایه‌گذاریِ‌شان را می‌توانند بدونِ مشکلِ خاصی به سرمایه‌گذارِ دیگری بفروشند. بدونِ چنین بازارهایی جمع‌آوریِ سرمایه برایِ شرکت‌ها دشوار و پرهزینه می‌شود؛ بازارهایِ مالیِ ناکارآمد رشدِ اقتصادی را کاهش می‌دهند، رقابتِ میانِ کسب‌وکارهایِ داخلی را کم می‌کنند و از اشتغال می‌کاهند.
اشخاص و کسب‌وکارهایِ کشورهایِ خارجی نیز سرمایه‌گذارانِ مهمِ بازارِ سهام و اوراقِ قرضه‌یِ آمریکا هستند. جریانِ خریدِ این اوراق توسط خارجی‌ها در گزارشِ ماهانه‌یِ TIC (Treasury International Capital) که خزانه‌داری منتشر می‌کند دنبال می‌شود؛ همان گزارشی که در جدولِ ۴۰ شاخصِ سطحِ ۸ می‌بینید.
بورس‌هایِ مستقر در این مرکزِ مالی
در وال‌استریت بورسِ نیویورک (NYSE) قرار دارد که بزرگ‌ترین بازارِ بورس و اوراقِ بهاداریِ جهان است. نیویورک همچنان مرکزِ مالیِ ایالاتِ متحده و مقرِ دو بورسِ سازمان‌یافته است: NYSE و NYSE American (که در کتاب با نامِ قدیمیِ AMEX آمده). نزدک هم که در کتاب در همین خیابان معرفی شده، برخلافِ NYSE از ابتدا یک بازارِ الکترونیکی بوده که معاملاتش به تالارِ یک خیابان وابسته نیست؛ عبارتِ «وال‌استریت» به‌طورِ کلی نمادِ کلِ بازارِ سرمایه‌یِ آمریکا است.
بازیگرانِ اصلیِ وال‌استریت
فعالیت‌هایِ وال‌استریت به میزانِ زیادی توسطِ دولتِ فدرال قانون‌گذاری می‌شود (نهادهایی مثلِ کمیسیونِ بورس و اوراقِ بهادارِ آمریکا، SEC، نقش دارند)، اما بیشترِ نهادهایِ مالی که در آن فعالیت می‌کنند مالکیتِ خصوصی دارند. مرکز و روحِ این سیستم، کسب‌وکارِ آزاد است.
| بازیگر | نقشِ اصلی |
|---|---|
| بانک‌هایِ تجاری | پذیرشِ سپرده، اعطایِ وام و ارائه‌یِ خدماتِ پرداخت |
| معامله‌گرانِ اوراقِ بهادار (Dealers) | خرید و فروشِ اوراق به حسابِ خودشان و ایجادِ نقدشوندگی |
| بازارهایِ سهام (NYSE، نزدک) | محلِ معاملات و قیمت‌گذاریِ سهام |
| شرکت‌هایِ کارگزاری (Brokerage) | انجامِ سفارش‌هایِ مشتریان |
| بانک‌هایِ سرمایه‌گذاری | کمک به شرکت‌ها برایِ عرضه‌یِ سهام و اوراقِ قرضه و مشاوره‌یِ ادغام و تملک |
جی‌پی‌مورگان (J.P. Morgan)
وقتی از پول و اقتصادِ آمریکا سخن می‌گوییم باید به جی‌پی‌مورگان هم اشاره کنیم. جی‌پی‌مورگان چیس (JPMorgan Chase) بزرگ‌ترین بانکِ آمریکا از نظرِ دارایی‌هاست (بیش از ۴ تریلیون دلار دارایی). طبقِ ارقامِ متنِ کتاب که با منابعِ عمومی هم‌خوان است، حدودِ ۲۵۰ هزار کارمند و حدودِ ۵ هزار شعبه در آمریکا دارد و شبکه‌ای از حدودِ ۱۵ هزار خودپرداز (این ارقام هر سال تغییر می‌کند).
بنیان‌گذارِ نامِ این مؤسسه، جان پیرپونت (J.P.) مورگان، در ۱۷ آوریلِ ۱۸۳۷ در هارتفوردِ ایالتِ کنتیکت به دنیا آمد. پس از فارغ‌التحصیلی از دبیرستان در بوستون (۱۸۵۴) به اروپا رفت و فرانسوی و آلمانی آموخت؛ در ۱۸۵۷ به نیویورک برگشت و کارش را در امورِ مالیِ نیویورک شروع کرد و پس از سال‌ها یکی از قدرتمندترین مؤسساتِ مالیِ آمریکا را ساخت.
مورگان در دورانی که هنوز فدرال‌رزرو (تأسیسِ ۱۹۱۳) وجود نداشت، آن‌قدر نقشِ محوری داشت که دولت در بحران‌ها به او تکیه می‌کرد. در بحرانِ مالیِ ۱۹۰۷ او بانکداران و مالکانِ بزرگِ نیویورک را در خانه‌اش جمع کرد و با گردآوریِ سرمایه‌یِ آن‌ها به مهارِ بحران کمک کرد؛ همین تجربه یکی از انگیزه‌هایِ ایجادِ فدرال‌رزرو شد. (در متنِ کتاب آمده که او به دولت وام داد و طلا و نقره گرفت؛ آن رویداد بیشتر به بحرانِ ۱۸۹۵ و تأمینِ طلایِ خزانه‌داری توسطِ گروهی به رهبریِ مورگان برمی‌گردد، نه به ۱۹۰۷.) نامِ امروزیِ بانک نتیجه‌یِ ادغامِ Chase Manhattan و J.P. Morgan & Co. در ۲۰۰۰ است و عملاً ادامه‌یِ همان سنتِ بانکداریِ سرمایه‌گذاری است.